کتاب " تنش جوهری: جستارهایی درباره ی دگرگونی و سنت علمی" از تامس کوون با ترجمه علی اردستانی
از سوی نشر رخ داد نو منتشر شد.
پیش از این کتاب " ساختار انقلاب های علمی " با سه ترجمه در بازار نشر موجود بود.
+
نوشته شده در یکشنبه پانزدهم اردیبهشت 1392ساعت 19:38 توسط
|
از اواخر ماه اکتبر تا اوایل مارس ۲۰۱۳ (اسفند ۱۳۹۱) به دعوت موسسه سلطنتی فلسفه در انگلستان (Royal Institute of Philosophy) که یکی از معتبرترین انجمنهای فلسفی در جهان به شمار میآید، سلسلهنشستهایی با عنوان «سنتهای فلسفی» برگزار شد. در این نشستها، ۱۷ سنت فلسفی، از سنتهای فلسفی چینی، هندی، ژاپنی گرفته تا سنتهای فلسفی آفریقایی، اروپای قارهای و تحلیلی، توسط اندیشمندانی از سراسر جهان مورد بحث قرار گرفت. در یکی از نشستها دکتر علی پایا سنت فلسفه اسلامی را تحلیل کرد. عنوان سخنرانی او «فلسفه اسلامی: گذشته، حال و آینده» بود. آنچه میخوانید سخنان خلاصهشده علی پایا در آن نشست است.
آنچه که از آن با عنوان «فلسفه اسلامی» یاد میشود، که به تعبیر دقیقتر باید آن را «فلسفه حکیمان مسلمان و حکیمانی که در تمدن اسلامی بالیدهاند» نام نهاد، تا زمانی که با دیگر فرهنگها و تمدنها، بهخصوص فرهنگها و تمدنهایی که عنصر عقلانیت در آنها رشد و شکوفایی داشتهاند، گفتوگویی نقادانه و مستمر داشته، از زایندگی و غنای نظری و توانایی مستمر برای حل مسائل نظری و عملی در قلمروهای گوناگون برخوردار بوده است. اما از زمانی که باب این گفتوگو بسته شده و حکیمان مسلمان توانایی ذهنی خود را مصروف گفتوگوهای دروندینی و درونتمدنی کردهاند، از دامنه و تنوع مسائل «فلسفه اسلامی» نیز به میزان قابل توجهی کاسته شده و نبوغ حکیمان مسلمان عمدتا مصروف رشد نظامهای معرفتی شده که نام «تئو سوفی» (Theosophy) یا الهیات عقلی بیشتر برازنده آن است تا «فیلو سوفی» (Philosophy) یا همان فلسفه.
از نخستین تکاپوهای متکلمین در نیمه دوم نخستین قرن هجری تا ظهور رویکردهای مشایی- نوافلاطونی در قرن سوم و سپس ظهور مکتب اشراق و به دنبال آن مکاتب اصفهان و شیراز که این آخری با عرضه نظام معرفتی موسوم به حکمت متعالیه نقطه اوج رویکردهای تئوسوفیانه در تمدن اسلامی بوده که بگذریم، نکتهای که باید به آن اشاره شود این است که در قرون طلایی اسلام (سوم تا هفتم هجری) و زمانی که گفتوگوی مجازی حکیمان مسلمان با دیگر محققان مسلمان و نیز متفکران دیگر فرهنگها و تمدنها به نحوی جدی در جریان بود، همه فیلسوفان مسلمان، علاوه بر فیلسوفی، واجد تخصصهای متعدد دیگر در قلمروهای علمی و تکنولوژیک زمانه خود بودهاند. به یک معنای دقیق فیلسوف -دانشمند و فیلسوف-تکنولوژیست به شمار میآمدند. اما به تدریج که گفتوگوی حکیمان مسلمان صبغه دروندینی و درونتمدنی پررنگتری پیدا کرد و مخاطبان آنان عمدتا فقیهان و عرفا و متکلمان مسلمان شدند و اهمیت اندیشههای فلاسفه و دانشمندان تمدنهای دیگر در نظرشان کاستی گرفت، مسائل مورد توجه این فیلسوفان نیز معطوف به قلمروی خاص شد و تنوع گذشته را از دست داد. این فیلسوفان در عین حال علاقه خود را به پیگیری تکاپوهای علمی و تکنولوژیک نیز از دست دادند تا آنجا که ملاصدرا، ابن سینا را به اعتبار آنکه اوقات خود را صرف تدوین « قانون» و پرداختن به حرفه پزشکی کرده، ملامت میکند. حتی آن دسته از فیلسوفان و حکیمانی که از دانشهای زمانه بهره قابل ملاحظهای داشتهاند، از جمله شیخ بهایی، به تصریح از اینکه ایام عمر را صرف این قبیل معارف کردهاند ابراز ندامت میکنند.
نکته دیگری که باید به آن اشاره شود تحولاتی است که در قرن بیستم در قلمرو «فلسفه اسلامی» رخ داد. به باور بنده، بعد از قرنها نگاه درونگرایانه، شماری معدود از حکیمان مسلمان در مواجهه با مدرنیته، کوشیدند با بهرهگیری از ظرفیتهایی که درون «فلسفه اسلامی» و طی قرنها تکاپوی معرفتی پدید آمده، برای پارهای از چالشهایی که از رهگذر مدرنیته ظهور کرده پاسخهایی درخور بیابند. دو نمونه قابل ملاحظه از این تلاشها، یکی تکاپوی علامه طباطبایی و آیتالله مطهری در نمودن ضعفهای معرفتشناسانه مارکسیسم بود و دیگری کوشش آیتالله صدر برای حل مسئله استقراء. این دو نمونه، دو نمونه کموبیش استثنایی از رویکرد «مسئلهمحور» حکیمان مسلمان با توجه به مسائل نوظهوری بود که در جهان مدرن و در عرصه معرفتپژوهی نمودار شده بود. به نظرم هر چند هر دو کوشش بدیعی که مورد اشاره قرار گرفت، با محدودیتهای معرفتشناسانه مواجه بود، اما نفس این تکاپوها بسیار برکتخیز و راهگشا بود و حکایتگر این واقعیت که اگر رویکردهای مسئلهمحور با گزینش مسائل مناسب بار دیگر در دستور کار متفکران مسلمان قرار گیرد، محصول تکاپوی معرفتی آنان اگر از دستاوردهای همتایانشان در دیگر اقطار عالم برتر نباشد فروتر نخواهد بود. شاهد این مدعا، بحث پرمضمون مرحوم علامه طباطبایی در کتاب مستطاب «اصول فلسفه و روش رئالیسم» در باب اعتباریات بود. بحث دقیق مرحوم طباطبایی حدود ۲۰ سال پیش از آنکه این بحث به وسیله دیوید لوییس فیلسوف آمریکایی در کتاب «اعتباریات» (Conventions) در مغربزمین مطرح شود، ارائه شد. مرحوم طباطبایی همچنین حدود ۴۰ سال پیش از آنکه امثال جان سرل بحث مربوط به برساختن اجتماعی واقعیت و نسبت معرفتی ما را با این برساختهها مطرح کنند، به این موضوع توجه و درباره آن نکات درخوری را عنوان کرده است. اما این تکاپوها متاسفانه به صورت نقاط تَکینگی (singularity points) و استثناهایی حیرتانگیز ظهور یافتند و به زایش جریانهای معرفتی جدی منجر نشدند. در اینجا صرفا از زاویهای معرفتشناسانه، به سه نقطه ضعف اساسی «فلسفه اسلامی» اشاره میکنم. این ضعفهای سهگانه نه تنها از رشد و پویایی «فلسفه اسلامی» به منزله یک رویکرد عقلی مسئلهمحور جلوگیری کرده، که در عین حال تبعات اجتماعی و سیاسی خطرخیزی را نیز دامن زده است.
این سه نقطه ضعف اساسی عبارتند از:
۱- باور به وجود «مفاهیم بدیهی» و بهرهگیری از آنها برای «موجهسازی» دعاوی معرفتی
۲- تاکید بر «یقین» به منزله غایت قصوای تکاپوهای معرفتی
۳- انگاشت «علم حضوری» به عنوان عالیترین نوع علم و معرفت
ناموجود بودن «مفاهیم بدیهی» و ناممکن بودن «موجهسازی» در پرتو تکاپوهای معرفتشناسانه جدید و بهخصوص در پرتو رویکردی که «عقلانیت نقاد» نام دارد به خوبی دیده میشود. یقین نیز، باز به توضیح عقلگرایان نقاد، اساسا مقولهای معرفتشناسانه نیست و به حوزه روانشناسی تعلق دارد. علم حضوری نیز، از سنخ تجربههای زیسته وجودی و از مصادیق فرآیند صیرورت وجودی است و ناظر به مقام و حالتی است که در آن مفاهیم و زبان کاربردی ندارند و مقایسه آن با مقوله علم و معرفت که در آن با بهرهگیری از زبان و مفاهیم برای بازسازی تجربههای زیسته در قالب گمانهها و مدلها استفاده میشود، معادل ارتکاب خطای خلط مقوله است. این سه خطای معرفتی عظیم، بهخصوص خطای دوم، علاوه بر نتایج نامطلوب نظری، در عرصه عمل نیز تبعات خطرخیزی را به همراه آورده است. فیلسوفان مسلمان از همان آغاز نمایندگان رویکرد عقلانی در درون فرهنگ دینی بودند. یکی از اصلیترین ممیزههای فرهنگهای دینی تکیه به «باورهای ایمانی» است که به اعتقاد بسیاری از دینباوران، عقل و استدلال را در آن راهی نیست. فیلسوفان در دفاع از عقلانیت با دو گروه ظاهرگرایان که بر ظواهر شرع تاکید داشتند و دارند و نیز تاویلگرایان که بر بواطن آیات و روایات انگشت میگذارند، روبهرو بودهاند. اما خطای معرفتی آن در بر شمردن «یقین» در زمره مقولات معرفتی، منجر به آن شد که در رقابت برای جلب مومنان، به گونهای رقتبار شکست را از حريفان پذیرا شوند. هر دو گروه برای مخاطبان، یعنی مومنان، چنین استدلال میکردند که اگر «یقین» نهایت آمال تکاپوهای نظری است این کالای نفیس را ما، به شیوهای به مراتب سهلتر و بینیاز به گذر از پیچوخمهای اندیشهسوز استدلالهای فلسفی، به شما عرضه میکنیم. ظاهرگرایان، مومنان را وعده میدادند و میدهند که با رعایت ظواهر شرع به یقینی که ممدوح کتاب و سنت است دست مییابند و تاویلگرایان مدعی بودهاند و هستند که با صیقل دادن دل میتوان به این مقام دست پیدا کرد.
اما در فراگذری از عقل و خرد، ظاهرگرایان و تاویلگرایان، هر دو راه را برای بنیادگرایان و قشریون و تندروان هموار میکنند. به سخن دیگر شکست فیلسوفان مسلمان در حفظ حرمت عقل، زمینهساز اصلی رشد بنیادگرایی در جهان اسلام است. در بخش آخر سخنانم که ناظر به سناریوهای محتمل برای آینده است، میخواهم با ابراز خوشبینی در این خصوص به پایان برسد. تحولاتی که اینجا و آنجا احیانا در حوزه و دانشگاه در حال شکلگیری است زمینه را برای اعاده فرهنگی که در آن رویکردهای مسئلهمحور و توجه به مکملیت دانشهای جدید و تکاپوهای نظری و فلسفی سهم اساسی دارد، فراهم آورد.
+
نوشته شده در دوشنبه نهم اردیبهشت 1392ساعت 19:35 توسط
|
سمینار دانشجویی فلسفه علم و مطالعات علم به همت گروه مطالعات علم مؤسسه 8 و 9 اسفندماه در مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران برگزار خواهد شد.
به گزارش خبرگزاری مهر، در روز نخست این همایش که روز سهشنبه 8 اسفند برگزار خواهد شد، مقالات ذیل ارائه می شود: دکتر حسین معصومی همدانی با موضوع (تاریخ علم و فلسفه علم: یک نگاه سازمانی)؛ حنیف قلندری درباره (بررسی دلایل در نظر گرفتن افلاک متعدد برای توجیه حرکات سیارات و تعداد آنها در آثار هیئت دوره اسلامی)، امیر محمد گمینی نیز در باب (شمه علمی در آثار هیئت دوره اسلامی) سخنرانی می کنند.
همچنین صادق شهریار و دکتر ایرج نیک سرشت درباره (مقایسه نظرات بوعلی سینا، قطبالدّین شیرازی و علاءالدین علی قوشچی در خصوص فلک محدّدالجهات)، محمد حسین بادامچی با موضوع (بررسی فلسفه علم ماکس وبر با تأکید بر نسبت علم و ارزش)، محسن خادمی در مورد (فایرآبند و رهیافت او به نسبیگرایی و جامعهی آزاد)، مریم سادات جوادیون اصفهانی درباره (مهارت: حلقهی مفقوده در معرفت علمی نقش و جایگاه مهارت در معرفت علمی؛ با تأکید بر آرای مایکل پولانی) سخنرانهای روز اول این همایش به شمار می روند.
بر اساس این گزارش؛ محمد امین ربیع نیا درباره (علم متعارف و خطرات آن: علم متعارف، منطق اکتشاف و پیشرفت علم، ماجرای رویارویی پاپر و کوهن)، عطاالله حشمتی با موضوع (بازیها و پارادایمها: تلاشی برای بازخوانی تز قیاسناپذیری توماس کوهن، به کمک برخی مفاهیم فلسفه ویتگنشتاین متاخر) و کیوان الستی نیز پیرامون( تعریف اشارهای واژههای علمی: قرار است از آیندهای نامعلوم حرف بزنم) در روز سه شنبه 8 اسفند به ارائه مقالات خود می پردازند.
در چهارشنبه 9 اسفند و در دومین روز همایش مقالات زیر گزارش خواهد شد: ابوتراب یغمایی (جهان(ها) به چه میمانستـ(ند) اگر نظریه(های) میدان کوانتومی مطابقاشـ(ان) بود(ند)؟)، سحر حیدری فر (رئالیسم ساختاری و مسئله اینهمانی)، مجید داودی بنی( برساختن واقعگرایی تجربی: چرخش وجودی)، حسین شقاقی(مشی افلاطونی کواین نسبت به هویتهای ریاضی).
همچنین مصطفی مهاجری با موضوع(پارادوکس مشارکت رأی دهندگان و نظریه تصمیمِ شواهدگرا)، مریم راستی درباره (وقتى از ماژولاریتى گسترده حرف می زنیم، از چه حرف می زنیم؟)، ناصر کریمی لقب و غلامحسین رحیمی، کتایون بهرامیان درباره ( "آبهای پنهانی و روشهای شناسایی آنها " در نظر کرجی و مقایسه آن با یافتههای جدید علم هیدرولوژی) و سید امیر سادات موسوی پیرامون(روش علمی ابوریحان بیرونی) به ارائه مقالات خود در روز چهارنشبه 9 اسفندماه می پردازند.
سخنرانی اختتامیه این همایش حجت الاسلام دکتر عبدالحسین خسروپناه خواهد بود که با عنوان «چگونگی بهرهمندی از تاریخ علم در تمدن نوین اسلامی» سخنرانی خواهد داشت.
منبع: خبرگزاری مهر
+
نوشته شده در پنجشنبه سوم اسفند 1391ساعت 0:37 توسط
|
دانشگاه مینه سوتا متن کتاب های مجموعه فلسفه علم خود را بر روی سایت خود قرار داده است
آدرس دانلود
+
نوشته شده در سه شنبه بیست و چهارم بهمن 1391ساعت 10:45 توسط
|
کتاب از سوی انتشارات مینوی خرد منتشر شده است. دکتر حسین شیخ رضایی، دکتر امیر احسان کرباسی زاده، دکتر علی معظمی، دکتر نهال نفیسی، کیوان الستی، مجید داودی بنی، میثم محمد امینی و حسین رجبی فروتن ترجمه و تالیف مقاله های این مجموعه را به عهده داشته اند.
+
نوشته شده در یکشنبه سوم دی 1391ساعت 5:59 توسط
|
بررسی وضعیت فلسفه علم در ایران، عنوان سخنرانی دکتر امیراحسان کرباسی زاده
در همایش بررسی وضعیت فلسفه در ایران بود که به مناسبت برزگداشت روز جهانی
فلسفه برگزار شده بود ..
دانلود سخنرانی
منبع: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه
+
نوشته شده در جمعه بیست و چهارم آذر 1391ساعت 23:57 توسط
|
........................................................
دكتر موحد: ما
بايد فضاي مباحث فلسفي ايجاد كنيم و صرفا به دنبال اين نباشيم كه چه كسي چه چيزي
گفت. همه اين اشكالات به اين دليل است كه فلسفه را به عنوان يك امر دائمي و يك
گفتوگويي كه از ازل تا ابد ادامه داشته باشد، در نظر نگرفتهايم. به هر حال ما
شاگردان سقراطيم
دكتر شيخرضايي: نگاهي به بازار آثار دانشگاهي در كشورهاي پيشرفته نشان ميدهد كه
تنوع زيادي در سطوح مختلف در يك موضوع واحد وجود دارد. در ايران اما مجموع كتابهاي
موجود در زمينه فلسفه تحليلي و فلسفه علم و فلسفه ذهن به 20 جلد نميرسد و ما هنوز
به آن حد تنوع نرسيدهايم
دكتر محسن زماني : زياد ميشنويم كه ميگويند نظر فلسفه تحليلي درباره يك موضوع مثل
علم اين است. دليل اين شكل اظهارنظر آن است كه معمولا در ايران مباحث متنوع طرح
نشده است و افراد فكر ميكنند كه كل ديدگاههاي فلسفه تحليلي را ميتوان با يك يا
دو نظر ارائه كرد. در حالي كه اين سوءتفاهمي اساسي است
دكتر كرباسيزاده: ما يك سنت قديمي فلسفه ذهن تحت عنوان فلسفه نفس داشتهايم. اما
به يك باره اين سنت فراموش ميشود و فلسفه اسلامي با مسائل فلسفه نفس كه در بسياري
موارد مشترك با مباحث فلسفه ذهن امروز است، قطع رابطه ميكند
پی نوشت: روزنامه اعتماد میزگردی را در مورد فلسفه تحلیلی ارائه کرده است. روز دوشنبه 6 آذرماه
برای مطالعه به اینجا مراجعه فرمایید.
+
نوشته شده در چهارشنبه هشتم آذر 1391ساعت 1:2 توسط
|
همایش روزجهانی فلسفه امسال با عنوان «وضعیت فلسفه در ایران معاصر» با سخنرانی دکتر داوری اردکانی آغاز خواهد شد ...
بررسی وضعیت فلسفه در ایران معاصر
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ سه شنبه 23/08/1391 ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
برنامه افتتاحیه
زمان برنامه شرح برنامه
14:00 تا 15:10 افتتاحیه - سرود ملی
- تلاوت کلامالله مجید
- اعلام برنامه توسط مجری
- سخنرانی دکتر رضا داوری اردکانی
- سخنرانی حجتالاسلام والمسلمین دکتر عبدالحسین خسروپناه
15:10 تا 15:40 پذیرایی
نشست اول: بررسی وضعیت آموزش و پژوهش فلسفه اسلامی و عرفان در ایران
رؤسای نشست: حجت الاسلام و المسلمین دکتر شیخ الاسلامی و دکتر محمد سعیدی مهر
زمان سخنران موضوع
15:40 تا 16 حجت الاسلام و المسلمین دکتر شیخ الاسلامی وضعیت آموزش و پژوهش عرفان در ایران
16:00 تا 16:20 حجت الاسلام و المسلمین دکتر احمد عابدی آسیب شناسی تدریس فلسفه اسلامی در مقاطع تحصیلات تکمیلی
16:20 تا 16:40 دکتر محمد سعیدیمهر آسیب شناسی پژوهش فلسفی در کشور
16:40 تا 17:00 دکتر قاسم پورحسن بررسی انتقادی وضعیت تاریخ فلسفه اسلامی در ایران
17:00 تا 17:20 دکتر شهین اعوانی بررسی وضعیت آموزش حکمت عملی در ایران
گفتگوی علمی با موضوع فلسفه انسان از دیدگاه علامه جعفری
با حضور دکتر عبداله نصری و آقای منوچهر صدوقیسها
17:20 تا 18:30
ادامه مطلب
+
نوشته شده در دوشنبه بیست و دوم آبان 1391ساعت 20:44 توسط
|
کتاب هایی در حوزه فلسفه تکنولوژی
1 – فلسفه تکنولوژی آثاری از مارتین هایدگر و .... ترجمه شاپور اعتماد نشر مرکز
2 – فناوری فرهنگ و اخلاق علی پایا پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات
3 - فلسفه تکنولوژی کارل میچام ترجمه مصطفوی تقوی, یاسر خوشنویس, پریسا موسوی
...
موسسه انتشاراتی روزنامه ایران
4 – پرسشی درباب تکنولوژی مارتین هایدگر ترجمه محمد رضا اسدی موسسه فرهنگی اندیشه
5 - چگونه هایدگر بخوانیم مارک راتال ترجمه مهدی نصر رخ داد نو
6 - آموزش درباره تکنولوژی : درآمدی بر فلسفه تکنولوژی برای غیر فیلسوفان مارک جی. دووریس
انتشارات دانشکده صدا و سیما
7 - ساختار علم و تکنولوژی در ایران و جهان شاپور اعتماد نشر مرکز
8 - رویکردی در فلسفه تکنولوژی پیتر ورماس و ..... ترجمه مصطفوی تقوی, فرخ کاکائی کتاب آمه
9 - تکنولوژی و فرهنگ آرنولد پیسی ترجمه بهرام شالگونی نشر مرکز
10 - ماهیت تکنولوژی و هنر تکنولوژیک محمد مددپور پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی
11 - فرهنگ و تکنولوژی ( مجموعه مقالات ) ارغنون شماره 1 وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
12 - تکنولوژی و بحران محیط زیست ترجمه و تدوین عبدالحسین آذرنگ امیرکبیر
13 - چند بحث و نظر درباره تکنولوژی ترجمه و تدوین عبدالحسین آذرنگ نشر دریا
14 - تکنولوژی روش منطق مجید محمدی انتشارات چاپخش
+
نوشته شده در یکشنبه بیست و یکم آبان 1391ساعت 0:28 توسط
|
|
24/7/91 |
شکاکیت، شکاکیت پیشینی و امکان خطا
حمید وحید
پژوهشگاه دانشهای بنیادی. |
|
8/8/91
22/8/91 |
نظریۀ علّی تصمیم: سیگار کشیدن یا سیگار نکشیدن، مسئله این است.
مصطفی مهاجری
پژوهشگاه دانشهای بنیادی.
ذات و نظریۀ صفات جزئی
هاشم مروارید
پژوهشگاه دانشهای بنیادی.
|
|
6/9/91
20/9/91 |
پروندههای ذهنی و اندیشههای اول شخص
ساجد طیبی
پژوهشگاه دانشهای بنیادی.
نظریه ترکیبی ارجاع
مرتضی صداقت
دانشگاه امیرکبیر.
|
|
4/10/91 |
پارادکس جزماندیشی
کاوه لاجوردی
پژوهشگاه دانشهای بنیادی.
|
|
18/10/91
2/11/91 |
شیئیت، وجود و دلالت
سید نصراله موسویان
ﻣﺆسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران.
موجبیت در فیزیک کلاسیک
امیراحسان کرباسیزاده
ﻣﺆسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران.
|
شرکت برای عموم آزاد است.
مکان: تهران- میدان نیاوران- پژوهشگاه دانشهای بنیادی (مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات) پژوهشکده فلسفه تحلیلی- تالار شماره 1
زمان: دوشنبهها ، ساعت: 18-16 تلفن: 22803669 |
|
+
نوشته شده در دوشنبه سوم مهر 1391ساعت 20:26 توسط
|
.jpg)
