X
تبلیغات
فلسفه علم
 

بتازگی برنامه ای تلویزیونی درباره رژیم غذایی انسان پخش شد که با این جمله به پایان می رسید: «ما موجوداتی هستیم با ژن هایی از عصر حجر که در عصر فضا زندگی می کنیم.» موضوعی که یادشده برنامه را به این نتیجه گیری نهایی کشانده بود، تبیین مساله پرخوری انسان و کشف ریشه های تکاملی آن بود.

نکته مهم در این میان این است که این شیوه پاسخ به برخی پرسش ها درباره خصایل بشری که در چارچوب واژگانی چون تکامل، گونه و ژن صورت بندی شده، امروزه شمول بسیار گسترده ای یافته است و دیگر نه تنها صفات مادی و زیستی گونه انسان بلکه بسیاری از ویژگی های اجتماعی و فرهنگی او از قبیل فداکاری، نوعدوستی، طمع، خیانت، چتربازی، تقدم خانم ها، تعدد زوجات و مهرمادری و... را تبیین می کند تا جایی که امروزه ترکیباتی چون زیست جامعه شناسی، انسان شناسی تکاملی و روان شناسی تکاملی ترکیباتی کاملا شناخته شده و جا افتاده برای پژوهشگران بین رشته ای علوم انسانی و زیست شناسی شده است. به بیان دیگر، زیست شناسی با هر گامی که به سوی پیشرفت برداشته است، با پرسش های فلسفی روبه رو گشته که خود در پاسخگویی به آنها ناتوان است، اما این پرسش های فلسفی به هیچ وجه قابل اغماض نیست و پاسخگویی به آنها هم برای فلسفه و هم برای زیست شناسی امری بسیار حیاتی به شمار می رود. از همین رو فلسفه زیست شناسی به یکی از جذاب ترین و مردم پسندترین زیرشاخه های رشته فلسفه تبدیل شده است.

از سوی دیگر، پرسش هایی که زیست شناسی به فلسفه سپرده است، از مهم ترین دغدغه های انسانی به شمار می رود. برای نمونه، در زیست شناسی همه به دنبال یافتن بینشی درباره «سرشت بشری» هستند و از همین رو بر پرسش هایی متمرکز می شوند که در حیات بشری از اهمیتی بنیادین برخوردارند. پرسش هایی چون «حیات» چیست؟ و آیا اشیا هدف یا معنایی را ورای روندهای شیمیایی یا فیزیکی که آنها را برمی سازد، محقق می کند یا خیر؟ نتیجه تمام این تحولات آن که امروزه دیگر زیست شناسی و نظریه انتخاب طبیعی که تنها پارادایم حاکم بر این علم است، موضوع بسیار مناسبی برای کنجکاوی فلاسفه و اندیشمندان گردیده است.

اما این پرسش که چه چیزی در نظریه انتخاب طبیعی وجود دارد که چنین دامنه وسیعی از مسائل را موضوع پژوهش های آن ساخته و پای شناخت شناسان و فلاسفه را به تفکر و تعمق در مورد آن واداشته است، پرسشی است که موضوع اصلی کتاب «درآمدی معاصر بر فلسفه زیست شناسی» را شکل می دهد که بتازگی توسط انتشارات پیام امروز ترجمه و راهی بازار نشر شده است.

این کتاب که به قلم الگزاندر روزنبرگ، فیلسوف علم معاصر و دانیل مک شی، زیست شناسِ بنام به رشته تحریر درآمده است با ارائه تعریفی معیار از نظریه انتخاب طبیعی و سپس آشنا سازی مخاطب با تبعات فلسفی حاصل از آن و نیز برخی ملاحظات فلسفی درباره رابطه زیست شناسی و دیگر علوم گام موثری در معرفی فلسفه زیست شناسی برداشته است.

کتاب با معرفی نظریه انتخاب طبیعی، آغاز و سپس با شرح برخی جنبه های علمی و سپس فلسفی نظریه ادامه یافته و با ورود به مباحث زیست جامعه شناسی و اخلاق زیستی به پایان می رسد. مولفین کتاب آشنایی خوبی با زیست شناسی و تقریبا فلسفه علم دارند. همین امر باعث شده نویسندگان کتاب، نگاه جانبدارانه ای در معرفی نظریه تکامل و انتخاب طبیعی و نیز برخی تبعات فلسفی آن نداشته باشند و مزایا و کاستی های این نظریه را همزمان با هم به نظاره بنشینند. از این رو کتاب حاضر می تواند گشایشگر باب نوینی در گفتمان فلسفی معاصر شود؛ بویژه که از دیرباز و به دلیل برخی ملاحظات، نظریه انتخاب طبیعی در نوشته های برخی متکلمین مورد نقادی های پیاپی قرار گرفته است.

این کار در حالی انجام می شده است که هرگز شرحی دقیق و علمی از خود نظریه ارائه نمی شده است و نظریه تکامل صرفا با اتکا به برخی نتایج و تفاسیر حاصل از آن یا نسبت داده شده به آن، مورد نقادی قرار می گرفته است. البته این وضع در سالیان اخیر کمی بهبود یافته است؛ به گونه ای که چند اثر قابل تامل در زمینه فلسفه زیست شناسی از فلاسفه زیست بنامی چون داوکینز و مایر به زبان فارسی ترجمه شده اند. با این همه هنوز هم نبود اثری که نگاهی آموزشی و تا حدودی بی طرفانه نسبت به نظریه انتخاب طبیعی داشته باشد، محسوس است. کتاب درآمدی معاصر بر فلسفه زیست شناسی، نخستین کتاب آموزشی در زمینه فلسفه زیست شناسی به زبان فارسی است که ضمن معرفی دقیقی از نظریه تکامل به شرح وجوه متفاوتی از جنبه های فلسفی آن می پردازد.

ضمن تحسین سختکوشی مترجم در ارائه ترجمه ای روان و گویا و البته دقیق از کتاب، امید است چاپ این اثر گفتمان نوینی را در فضای فلسفه علم ایران آغاز کند و در راستای شکست انحصار تحلیلی زبانی و فیزیکالیستی حاکم بر آن موثر واقع شود. تردیدی نیست که چنین گفتمانی با توجه به جنبه های متفاوت و آشنایی زدای نظریه تکامل و فلسفه زیست شناسی بسیار شورانگیز و نویدبخش خواهد بود و مخاطب را شگفت زده خواهد کرد.

شایان ذکر است کتاب درآمدی معاصر بر فلسفه زیست شناسی نوشته الگزاندر روزنبرگ و دانیل مک شی با ترجمه پریسا صادقیه در ۳۸۲ صفحه و با قیمت ۱۷ هزار تومان توسط انتشارات پیام امروز روانه بازار نشر شده است.

منبع: پرشین شرشیا

 

+
Bookmark and Share
نوشته شده در  شنبه بیست و ششم بهمن 1392ساعت 19:58  توسط   | 


چيستي قانون طبيعت

عنوان لاتين: What is Law of Nature?
نويسنده: ديويد آرمسترانگ
مترجم: دكتر امير ديواني
ويراستار: مصطفي ملكيان
ناشر: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

قيمت: 5300 تومان
+
Bookmark and Share
نوشته شده در  جمعه هجدهم بهمن 1392ساعت 23:15  توسط   | 


سمینار دانشجویی فلسفه علم قرار است از طرف پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فناوری دانشگاه شهید بهشتی برگزار شود.

چکیده مقاله در حدود 500 کلمه و در قالب ورد را تا تاریخ 92/11/25 به پست الکترونیکی FRST@mail.scu.ac.ir

ارسال کنید.

+
Bookmark and Share
نوشته شده در  چهارشنبه دوم بهمن 1392ساعت 0:51  توسط   | 

شست هفتگی شهر کتاب در روز سه‌شنبه هفدهم دیماه به نقد و بررسی کتاب « علم، جامعه، اخلاق» اختصاص دارد که با حضور دکتر حسین معصومی همدانی، دکتر حسین شیخ‌رضایی و دکتر امیر احسان کرباسی‌زاده برگزار می شود.

به گزارش خبرگزاری مهر، به‌ تازگی کتاب «علم، جامعه، اخلاق» جستارهایی در ابعاد اجتماعی و اخلاقی علم با ترجمه‌ جمعی از صاحب‌نظران به فارسی ترجمه و به همت انتشارات مینوی خرد منتشر شده است.

در این کتاب مباحثی چون مطالعه جامعه‌شناختی علم و فن‌آوری، علم و قدرت، علم و جامعه، علم و جنسیت، علم و اخلاق طرح شده است و برای دانشجویان فلسفه، دانشجویان علم و فلسفه‌‌ی علم و عموم مخاطبان علاقه‌مند به این مباحث مفید است و برخی از مطالعات و رویکردهای نوین را در این حوزه معرفی و تحلیل می‌کند.

نشست هفتگی شهر کتاب در روز سه‌شنبه هفدهم دیماه از ساعت ۱۶:۳۰ به نقد و بررسی کتاب « علم، جامعه، اخلاق» اختصاص دارد که با حضور دکتر حسین معصومی همدانی، دکتر حسین شیخ‌رضایی و دکتر امیر احسان کرباسی‌زاده در مرکز فرهنگی شهر کتاب واقع در خیابان شهید بهشتی، خیابان شهید احمد قصیر (بخارست)، نبش کوچه‌ سوم برگزار می‌شود و ورود برای علاقه‌مندان آزاد است.

+
Bookmark and Share
نوشته شده در  شنبه چهاردهم دی 1392ساعت 16:34  توسط   | 

 

 

ضیاء موحد 12 دی سال 1321 در اصفهان دیده به جهان گشود، تحصیلات ابتدایی را تا پایان دبیرستان در اصفهان گذراند، سال 1339 به تهران آمد و در دانشکده علوم مشغول خواندن فیزیک شد. وی سال 1348 مدرک کارشناسی ارشد فیزیک خود را از دانشگاه تهران گرفت و پس از آن در مرکز اسناد و مدارک علمی وزارت علوم به عنوان کارشناس فیزیک و ریاضی و همچنین همکار مجله «چکیده علوم» مشغول به کار شد.

موحد سال ۱۳۵۴ برای ادامه تحصیل در رشته علم آگاهی‌رسانی به انگلیس رفت اما به قول خودش هیچ علاقه‌ای به این رشته پیدا نکرد تا این‌که یک روز به تصادفی گذرش به دانشکده فلسفه افتاد و وقتی برنامه درس‌های آن‌جا را دید، گمشده خودش را یافت. او در کلاس‌های درس استاد معروف فلسفه و منطق آنجا «بیل هارت» حاضر شد و پس از آن تصمیم گرفت تحصیلات خود را در رشته فلسفه ادامه دهد. در آن دوره او تنها دانشجوی ایرانی بود که دکترای خود را در این رشته گرفت. وی در ایران از محضر استادانی مانند کمال جناب، محمود حسابی و روحانی‌نژاد و هانس کمپ و بیل هارت در انگلستان بهره برد.

دلبستگی شدید وی به شعر کهن موجب شد تا در سال دوم دبیرستان به «انجمن شعر کمال» بپیوندد و بعدها آشنایی او با هوشنگ گلشیری و محمد حقوقی موجب تغییر گرایش او به شعر نو شد. همچنین آشنایی با پرویز مهاجر او را وارد کار ترجمه کرد. کتاب «نظریه ادبیات» که کار مشترک او با مهاجر است سال 1374 برنده جایزه کتاب سال شد.

کتاب‌شناسی ضیاء موحد
علاوه بر چند دفتر شعر، از دکتر موحد آثار زیادی در منطق و فلسفه و نیز در زمینه ادبیات منتشر شده‌‌اند.

مجموعه اشعار وی شامل کتاب‌های بر آب‌های مرده مروارید(۱۳۵۴)، غراب‌های سفید (۱۳۶۸)، مشتی نور سرد(۱۳۷۹)، نردبان اندر بیابان(۱۳۸۵) و آوازهای آبی( 1390) می‌شود.

در حوزه آثار منطقی و فلسفی، کتاب‌های درآمدی به منطق جدید(۱۳۶۸)، واژگان توصیفی منطق( ۱۳۷۴)، منطق موجهات جدید و مقالات فلسفی منطقی آثار او محسوب می‌شوند.

در بخش ترجمه‌ نیز نظریه ادبیات نوشته رنه ولک و اوستین وارن با همکاری پرویز مهاجر(۱۳۷۳)، منتقدان فرهنگ، لسی جانسون (۱۳۷۹)، سعدی (۱۳۷۳) و شعر و شناخت (۱۳۷۷) از آثارش به شمار می‌‌آیند.

در بخش ویرایش نیز موحد کتاب‌های منتقدان فرهنگ، از ماتیو آرنولد تا لزلی جانسون(1378) و نظریه ادبیات، رنه وِلِک و استین وارِن(۱۳۷۳) را ویرایش کرده است.

در حوزه نقد ادبی نیز آثاری مانند «شعر و شناخت»، «البته واضح و مبرهن است که...» و «دیروز و امروز شعر فارسی» از او منتشر شده‌اند.

نگاهی به آثار منتشر شده موحد در حوزه منطق
کتاب «درآمدی به منطق جدید» اثر موحد برنده جایزه تالیف جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران در سال 1369 شد. این کتاب بر اساس سال‌ها تجربه تدریس نویسنده در دانشگاه در سال 1369 تالیف شد و تاکنون متن رسمی و درسی منطق در دانشگاه‌ها محسوب شده است. مباحث لازم برای دانشجویان در این کتاب دیده شده و البته از این حد هم فراتر رفته است. این اثر تنها یک ترجمه نیست و در آن بر اساس نیازهای دانشجویان ایرانی مثال‌های بومی آورده شده است.

«از ارسطو تا گودل» عنوان مجموعه مقالات و مصاحبه‌های موحد در دهه هشتاد است. این اثر نیز همانند سایر آثار مولف نشان‌دهنده پژوهش به معنای واقعی و بنیادین کلمه است. موحد در این کتاب ظریف‌ترین و عمیق‌ترین مسایل منطق را با زبانی گویا بیان کرده است. فلسفه منطق و زبان، نقد منطق سنتی، معرفی دو فیلسوف معروف قرن معاصر و منطق ریاضی، مباحث اصلی این کتاب محسوب می‌شوند.

کتاب «منطق موجهات جدید» وی نیز نخستین کتابی است که درباره منطق موجهات جدید به زبان فارسی نوشته شده است و به صورت گام به گام منطق را آموزش می‌دهد.

کتاب «واژه نامه توصیفی منطق» نیز در دو بخش کلی تنظیم شده است. در بخش نخست، تحلیل توصیفی از برخی مدخل های منطق آورده شده و در بخش دوم که شامل 22 صفحه است ترجمه فارسی واژه های انگلیسی وجود دارد که به واژه‌نامه توصیفی منطق مرتبط است.

منبع: خبرگزاری کتاب


ادامه مطلب
+
Bookmark and Share
نوشته شده در  جمعه سیزدهم دی 1392ساعت 2:28  توسط   | 




+
Bookmark and Share
نوشته شده در  چهارشنبه یازدهم دی 1392ساعت 2:5  توسط   | 

 

کتاب آشنایی با فلسفه‌ی علم تألیف دکتر حسین شیخ رضایی و دکتر امیراحسان کرباسی‌‌زاده است که توسط انتشارات هرمس منتشر شده استمؤلفین این کتاب، هر دو دانش‌آموخته‌‌ی کارشناسی ارشد فلسفه‌ی علم دانشگاه صنعتی شریف هستند و هر دو مدرک دکترایشان را در فلسفه‌ و از دانشگاه‌‌های انگلستان -دورهام و بریستول- اخذ کرده‌‌اند و هر دو اکنون استادیار و عضو هیئت علمی گروه مطالعات علم مؤسسه‌ی پژوهشی حکمت و فلسفه‌ی ایران می‌‌باشند.

این کتاب یکی از مجلدات مجموعه‌‌ی «آشنایی با فلسفه‌ی تحلیلی» است که همچون دیگر مجلدات این مجموعه -«آشنایی با فلسفه‌ی ذهن»، «آشنایی با فلسفه‌ی زبان» و «معرفت‌‌شناسی» - به هدف رفع کمبود متون معتبر فلسفی نگارش یافته و بیشتر به صورت درس‌نامه‌ای است که بتواند نیاز دانشجویان و علاقه‌‌مندان به این حوزه را برطرف کند. البته همان طور که در مقدمه‌ی کتاب نیز آمده است، نویسندگان تلاش کرده‌‌اند از طرح نظرات شخصی‌‌شان در طرح مباحث فلسفی تا جای ممکن اجتناب کنند، اما چنان‌که می‌‌دانیم انقطاع کامل نویسنده از پیش‌‌فرض‌‌هایش تقریباً غیرممکن و یا بسیار دشوار است، چنان‌کهنگارنده‌‌ی این متن نیز از این قاعده مستثنی نمی‌‌باشد.

«آشنایی با فلسفه‌ی علم» از 7 فصل اصلی تشکیل شده است که «فلسفه‌ی علم، علم و شبه‌علم»، عنوان فصل نخست این کتاب و «استقرا و تأیید»، «روش‌‌شناسی علم»، «واقع‌‌گرایی و ابزارگرایی علمی»، «تبیین علمی»، «قوانین طبیعت» و «اخلاق علم» به ترتیب عناوین فصول دیگر آن هستند. به نظر می‌‌رسد بهتر آن است تا ضمن مروری بر فصول هفتگانه‌ی کتاب، ارزیابی اختصاصی هر فصل و سپس ارزیابی کلی درباره‌ی آن صورت گیرد تا خوانندگان با محتوای فصول و فضای کلی کتاب نیز آشنا شوند.

مرور و نقدی بر فصل‌‌های کتاب

منبع:فرهنگ امروز


ادامه مطلب
+
Bookmark and Share
نوشته شده در  پنجشنبه بیست و هشتم آذر 1392ساعت 1:22  توسط   | 



 ‌شالوده کتاب حاضر به طور عمده سخنرانی‌ها یا درسگفتارهایی است که نویسنده طی 11 سال در دانشگاه استنفورد ایراد کرده است. البته علاوه بر سخنرانی‌ها این کتاب حاصل اظهار نظرها، مساله‌ها و مقاله‌هایی است که دانشجویان طی این زمان ارایه و همچنین پیشنهادهایی که دوستان و همکاران نویسنده عرضه کرده‌اند. 

در این کتاب به یکصد سال مناقشه بر سر این‌که علم چیست، چگونه کار می‌کند و چه چیزی علم را از دیگر شیوه‌های پژوهش درباره جهان متمایز می‌کند، نگاهی افکنده می‌شود.

این کتاب بیشتر به صورت گردش علمی از میان این دهه‌ها است و در آن اندیشه‌ها به همان ترتیبی که پدیدار شده‌اند، بررسی می‌شوند. 

کتاب حاضر در 15 فصل سامان یافته است. «مقدمه»، «منطق به علاوه تجربه‌گرایی»، «استقرا و تایید»، «پاپر: حدس و ابطال»، «کوهن و علم عادی»، «کوهن و انقلاب‌ها»، «لاکاتوش، لادن، فایرابند و چارچوب‌ها»، «چالشگری جامعه‌شناسی علم»، «فمینیسم و مطالعات علم»، «فلسفه طبیعت‌گرایانه در نظریه و عمل»، «طبیعت‌گرایی و ساختار اجتماعی علم»، «واقع‌گرایی علمی»، «تبیین»، «بیزگروی و نظریه‌های نوین درباره شواهد» و «تجربه‌گرایی، طبیعت‌گرایی و واقع‌گرایی علمی» از بخش‌های اصلی این کتابند.
 
کتاب «درآمدی بر فلسفه علم» نوشته پیتر گادفری اسمیت با ترجمه نواب مقربی با شمارگان پنج هزار نسخه، در 409 صفحه و به قیمت 20 هزار تومان از سوی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی روانه بازار نشر شده است.

+
Bookmark and Share
نوشته شده در  جمعه پانزدهم آذر 1392ساعت 2:52  توسط   | 

 

دکتر هحمد رضا همتی مقدم

مهم‌ترین موضوع فلسفة پزشکی بحث سلامت و بیماری ‌است که در مباحث هستی‌شناسی(ontology) یا متافیزیکی پزشکی به آن پرداخته می‌شود. عبارت متافیزیک بهداشت- درمان عبارت قابل فهم و مأنوسی نیست. در حقیقت هم این‌گونه است؛ چون میان کسانی که از این حوزه دفاع می‌کنند نیز مفهوم سرراستی ندارد. متافیزیک این‌جا بدین معنا است که چه چیزی به واقع وجود دارد و ماهیت واقعی اشیا چیست؛ یعنی به بحث هستی‌شناختی می‌پردازد. به‌طور معمول فیلسوفانی که در حوزة فلسفة پزشکی فعالیت دارند، متافیزیک بهداشت – درمان را مباحثی درباره کیفیت مفاهیم پایه در پزشکی، پرستاری و دیگر رشته‌های سلامت می‌دانند.

تعدادی از این مفاهیم کم و بیش ویژگی این رشته هستند؛ اما برخی دیگر بخشی از معناشناسی عمومی فرهنگ رایج به شمار می‌آیند؛ مانند مرگ و شخصیت. برخی از پرسش‌های هستی‌شناختی (متافیزیک) در پزشکی عبارتند از آیا بیماری، ناخوشی (illness) و سلامت اشکالی از طبیعت هستند و ما باید آن‌ها را کشف و درمان یا بهبود بخشیم یا این مفاهیم کارکردهایی از ارزش‌های اجتماعی و مصنوع انسان هستند؟ آیا انسان فقط یک ارگانیسم بیولوژیک است یا چیزی بیش از این است؟ ماهیت مرگ چیست؟ رابطه بین ذهن و جسم و تأثیر آن بر سلامت و بیماری چگونه است؟ مفهوم علیّت (البته برخی مباحث مربوط‌ به علیّت معرفت‌شناختی است) و انواع طبیعی (Natural kind)‌. قطعاً رئالیست بودن یا ضدرئالیست بودن افراد در طرز تلقی آن‌ها از این مفاهیم تأثیرگذار است.
فردی که معتقد است مفاهیمی چون بیماری و سلامت مستقل از اذهان ما در عالم خارج وجود دارند با فردی که اعتقاد دارد این مفاهیم قراردادهایی بیش نیستند، نگرش درمانی کاملاً متفاوتی خواهند داشت. ظهور تکنولوژی و پیشرفت‌های تصویربرداری مانند CT اسکن، سونوگرافی و لاپاراسکوپی، به سلامت و بیماری، شیئیت بخشیده است. امروزه به نظر می‌رسد که بیماری‌ها موجوداتی واقعی‌ در جهان هستند که می‌توان آن‌ها را مشاهده، پیدا، دستکاری و رفع‌شان کرد.

 منبع:موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران


ادامه مطلب
+
Bookmark and Share
نوشته شده در  شنبه نهم آذر 1392ساعت 0:5  توسط   | 


فلسفه کیهانشناسی رشته ای وسیع و گسترده است و بنیانهای کیهان و هستی را از جنبه فلسفی مورد بررسی قرار می دهد.

این رشته به همه هستی و گیتی از منظری فلسفی می نگرد. این رشته از نظریه های فیزیک، ترمودینامیک، مکانیک آماری، مکانیک کوانتوم، نظریه میدانی کوانتوم، فلسفه فیزیک، فلسفه علم، متافیزیک، فلسفه ریاضیات و معرفت شناسی بهره می گیرد.

ماهیت فضا، ماهیت زمان، فضا زمان، مسأله اندازه گیری مکانیک کوانتوم، انرژی سیاه، چگونگی پیدایش هستی و سرنوشت آن از جمله مباحثی است که در این رشته مورد بررسی قرار می گیرد.

این سایت از طریق این لینک قابل دسترسی است.

منبع: خبرگزاری مهر

+
Bookmark and Share
نوشته شده در  یکشنبه سوم آذر 1392ساعت 12:7  توسط   |