نگاهی به کتاب آشنایی با فلسفه‌ی علم

 

کتاب آشنایی با فلسفه‌ی علم تألیف دکتر حسین شیخ رضایی و دکتر امیراحسان کرباسی‌‌زاده است که توسط انتشارات هرمس منتشر شده است. مؤلفین این کتاب، هر دو دانش‌آموخته‌‌ی کارشناسی ارشد فلسفه‌ی علم دانشگاه صنعتی شریف هستند و هر دو مدرک دکترایشان را در فلسفه‌ و از دانشگاه‌‌های انگلستان -دورهام و بریستول- اخذ کرده‌‌اند و هر دو اکنون استادیار و عضو هیئت علمی گروه مطالعات علم مؤسسه‌ی پژوهشی حکمت و فلسفه‌ی ایران می‌‌باشند.

این کتاب یکی از مجلدات مجموعه‌‌ی «آشنایی با فلسفه‌ی تحلیلی» است که همچون دیگر مجلدات این مجموعه -«آشنایی با فلسفه‌ی ذهن»، «آشنایی با فلسفه‌ی زبان» و «معرفت‌‌شناسی» - به هدف رفع کمبود متون معتبر فلسفی نگارش یافته و بیشتر به صورت درس‌نامه‌ای است که بتواند نیاز دانشجویان و علاقه‌‌مندان به این حوزه را برطرف کند. البته همان طور که در مقدمه‌ی کتاب نیز آمده است، نویسندگان تلاش کرده‌‌اند از طرح نظرات شخصی‌‌شان در طرح مباحث فلسفی تا جای ممکن اجتناب کنند، اما چنان‌که می‌‌دانیم انقطاع کامل نویسنده از پیش‌‌فرض‌‌هایش تقریباً غیرممکن و یا بسیار دشوار است، چنان‌کهنگارنده‌‌ی این متن نیز از این قاعده مستثنی نمی‌‌باشد.

«آشنایی با فلسفه‌ی علم» از 7 فصل اصلی تشکیل شده است که «فلسفه‌ی علم، علم و شبه‌علم»، عنوان فصل نخست این کتاب و «استقرا و تأیید»، «روش‌‌شناسی علم»، «واقع‌‌گرایی و ابزارگرایی علمی»، «تبیین علمی»، «قوانین طبیعت» و «اخلاق علم» به ترتیب عناوین فصول دیگر آن هستند. به نظر می‌‌رسد بهتر آن است تا ضمن مروری بر فصول هفتگانه‌ی کتاب، ارزیابی اختصاصی هر فصل و سپس ارزیابی کلی درباره‌ی آن صورت گیرد تا خوانندگان با محتوای فصول و فضای کلی کتاب نیز آشنا شوند.

مرور و نقدی بر فصل‌‌های کتاب

منبع:فرهنگ امروز

ادامه نوشته

کتاب «درآمدی بر فلسفه علم» منتشر شد

 ‌شالوده کتاب حاضر به طور عمده سخنرانی‌ها یا درسگفتارهایی است که نویسنده طی 11 سال در دانشگاه استنفورد ایراد کرده است. البته علاوه بر سخنرانی‌ها این کتاب حاصل اظهار نظرها، مساله‌ها و مقاله‌هایی است که دانشجویان طی این زمان ارایه و همچنین پیشنهادهایی که دوستان و همکاران نویسنده عرضه کرده‌اند. 

در این کتاب به یکصد سال مناقشه بر سر این‌که علم چیست، چگونه کار می‌کند و چه چیزی علم را از دیگر شیوه‌های پژوهش درباره جهان متمایز می‌کند، نگاهی افکنده می‌شود.

این کتاب بیشتر به صورت گردش علمی از میان این دهه‌ها است و در آن اندیشه‌ها به همان ترتیبی که پدیدار شده‌اند، بررسی می‌شوند. 

کتاب حاضر در 15 فصل سامان یافته است. «مقدمه»، «منطق به علاوه تجربه‌گرایی»، «استقرا و تایید»، «پاپر: حدس و ابطال»، «کوهن و علم عادی»، «کوهن و انقلاب‌ها»، «لاکاتوش، لادن، فایرابند و چارچوب‌ها»، «چالشگری جامعه‌شناسی علم»، «فمینیسم و مطالعات علم»، «فلسفه طبیعت‌گرایانه در نظریه و عمل»، «طبیعت‌گرایی و ساختار اجتماعی علم»، «واقع‌گرایی علمی»، «تبیین»، «بیزگروی و نظریه‌های نوین درباره شواهد» و «تجربه‌گرایی، طبیعت‌گرایی و واقع‌گرایی علمی» از بخش‌های اصلی این کتابند.

 

کتاب «درآمدی بر فلسفه علم» نوشته پیتر گادفری اسمیت با ترجمه نواب مقربی با شمارگان پنج هزار نسخه، در 409 صفحه و به قیمت 20 هزار تومان از سوی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی روانه بازار نشر شده است.

منبع: خبرگزاری کتاب

هستی‌شناسی پزشکی: سلامت و بیماری

 

مهم‌ترین موضوع فلسفة پزشکی بحث سلامت و بیماری ‌است که در مباحث هستی‌شناسی(ontology) یا متافیزیکی پزشکی به آن پرداخته می‌شود. عبارت متافیزیک بهداشت- درمان عبارت قابل فهم و مأنوسی نیست. در حقیقت هم این‌گونه است؛ چون میان کسانی که از این حوزه دفاع می‌کنند نیز مفهوم سرراستی ندارد. متافیزیک این‌جا بدین معنا است که چه چیزی به واقع وجود دارد و ماهیت واقعی اشیا چیست؛ یعنی به بحث هستی‌شناختی می‌پردازد. به‌طور معمول فیلسوفانی که در حوزة فلسفة پزشکی فعالیت دارند، متافیزیک بهداشت – درمان را مباحثی درباره کیفیت مفاهیم پایه در پزشکی، پرستاری و دیگر رشته‌های سلامت می‌دانند.

تعدادی از این مفاهیم کم و بیش ویژگی این رشته هستند؛ اما برخی دیگر بخشی از معناشناسی عمومی فرهنگ رایج به شمار می‌آیند؛ مانند مرگ و شخصیت. برخی از پرسش‌های هستی‌شناختی (متافیزیک) در پزشکی عبارتند از آیا بیماری، ناخوشی (illness) و سلامت اشکالی از طبیعت هستند و ما باید آن‌ها را کشف و درمان یا بهبود بخشیم یا این مفاهیم کارکردهایی از ارزش‌های اجتماعی و مصنوع انسان هستند؟ آیا انسان فقط یک ارگانیسم بیولوژیک است یا چیزی بیش از این است؟ ماهیت مرگ چیست؟ رابطه بین ذهن و جسم و تأثیر آن بر سلامت و بیماری چگونه است؟ مفهوم علیّت (البته برخی مباحث مربوط‌ به علیّت معرفت‌شناختی است) و انواع طبیعی (Natural kind)‌. قطعاً رئالیست بودن یا ضدرئالیست بودن افراد در طرز تلقی آن‌ها از این مفاهیم تأثیرگذار است.
فردی که معتقد است مفاهیمی چون بیماری و سلامت مستقل از اذهان ما در عالم خارج وجود دارند با فردی که اعتقاد دارد این مفاهیم قراردادهایی بیش نیستند، نگرش درمانی کاملاً متفاوتی خواهند داشت. ظهور تکنولوژی و پیشرفت‌های تصویربرداری مانند CT اسکن، سونوگرافی و لاپاراسکوپی، به سلامت و بیماری، شیئیت بخشیده است. امروزه به نظر می‌رسد که بیماری‌ها موجوداتی واقعی‌ در جهان هستند که می‌توان آن‌ها را مشاهده، پیدا، دستکاری و رفع‌شان کرد.

 منبع:موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران

ادامه نوشته

سایت فلسفه کیهانشناسی افتتاح شد

فلسفه کیهانشناسی رشته ای وسیع و گسترده است و بنیانهای کیهان و هستی را از جنبه فلسفی مورد بررسی قرار می دهد.

این رشته به همه هستی و گیتی از منظری فلسفی می نگرد. این رشته از نظریه های فیزیک، ترمودینامیک، مکانیک آماری، مکانیک کوانتوم، نظریه میدانی کوانتوم، فلسفه فیزیک، فلسفه علم، متافیزیک، فلسفه ریاضیات و معرفت شناسی بهره می گیرد.

ماهیت فضا، ماهیت زمان، فضا زمان، مسأله اندازه گیری مکانیک کوانتوم، انرژی سیاه، چگونگی پیدایش هستی و سرنوشت آن از جمله مباحثی است که در این رشته مورد بررسی قرار می گیرد.

این سایت از طریق این لینک قابل دسترسی است.

منبع: خبرگزاری مهر