هستیشناسی پزشکی: سلامت و بیماری
مهمترین موضوع فلسفة پزشکی بحث سلامت و بیماری است که در مباحث هستیشناسی(ontology) یا متافیزیکی پزشکی به آن پرداخته میشود. عبارت متافیزیک بهداشت- درمان عبارت قابل فهم و مأنوسی نیست. در حقیقت هم اینگونه است؛ چون میان کسانی که از این حوزه دفاع میکنند نیز مفهوم سرراستی ندارد. متافیزیک اینجا بدین معنا است که چه چیزی به واقع وجود دارد و ماهیت واقعی اشیا چیست؛ یعنی به بحث هستیشناختی میپردازد. بهطور معمول فیلسوفانی که در حوزة فلسفة پزشکی فعالیت دارند، متافیزیک بهداشت – درمان را مباحثی درباره کیفیت مفاهیم پایه در پزشکی، پرستاری و دیگر رشتههای سلامت میدانند.
تعدادی از این مفاهیم کم و بیش ویژگی این رشته هستند؛ اما برخی دیگر بخشی از معناشناسی عمومی فرهنگ رایج به شمار میآیند؛ مانند مرگ و شخصیت. برخی از پرسشهای هستیشناختی (متافیزیک) در پزشکی عبارتند از آیا بیماری، ناخوشی (illness) و سلامت اشکالی از طبیعت هستند و ما باید آنها را کشف و درمان یا بهبود بخشیم یا این مفاهیم کارکردهایی از ارزشهای اجتماعی و مصنوع انسان هستند؟ آیا انسان فقط یک ارگانیسم بیولوژیک است یا چیزی بیش از این است؟ ماهیت مرگ چیست؟ رابطه بین ذهن و جسم و تأثیر آن بر سلامت و بیماری چگونه است؟ مفهوم علیّت (البته برخی مباحث مربوط به علیّت معرفتشناختی است) و انواع طبیعی (Natural kind). قطعاً رئالیست بودن یا ضدرئالیست بودن افراد در طرز تلقی آنها از این مفاهیم تأثیرگذار است.
فردی که معتقد است مفاهیمی چون بیماری و سلامت مستقل از اذهان ما در عالم خارج وجود دارند با فردی که اعتقاد دارد این مفاهیم قراردادهایی بیش نیستند، نگرش درمانی کاملاً متفاوتی خواهند داشت. ظهور تکنولوژی و پیشرفتهای تصویربرداری مانند CT اسکن، سونوگرافی و لاپاراسکوپی، به سلامت و بیماری، شیئیت بخشیده است. امروزه به نظر میرسد که بیماریها موجوداتی واقعی در جهان هستند که میتوان آنها را مشاهده، پیدا، دستکاری و رفعشان کرد.
در این وبلاگ اخبار فلسفه علم و حوزه های مرتبط منتشر می شود.