جامعه‌شناسي علم

شناخت چيست؟ ما چگونه شناخت پيدا مي‌كنيم و يا چطور شناخت در ذهن‌مان پديد مي‌آيد؟ آيا گونه‌هايي از شناخت و راه‌هاي گوناگون شناختن وجود دارد؟ اگر آري! چگونه به وجود مي‌آيند و خاستگاه‌شان كجاست؟ چطور مي‌فهميم كه آنچه مي‌دانيم راست يا دروغ (و درست يا غلط) است؟ سرشت‌نشان [=خصلت/مشخصه]هاي شناخت(ها) كدام‌اند؟ و ...

اين نمونه‌ها پرسش‌هايي عمومي هستند كه درباره‌ي شناخت وجود دارند. با اين همه، بايد توجه كرد كه شناخت (يا دانايي) به انديشه‌ها و ايده‌هايي بازمي‌گردد كه در گام نخست، گروهي اجتماعي يا جامعه‌اي كوچك آن را پذيرفته‌اند و درباره‌ي رشد و گسترش آن مي‌كوشند.

عنوان‌هايي همچون جامعه‌شناسي شناخت، جامعه‌شناسي علم [جامعه‌شناسي شناخت علمي] جامعه‌شناسي فلسفه [جامعه‌شناسي شناخت فلسفي] ناظر به بررسي گروه‌هايي تخصصي هستند كه از نگاه جامعه‌شناختي طبقه‌اي را تشكيل مي‌دهند. از همين رو، در اين درس، به پرسش‌هاي ويژه و بنياديني درباره‌ي شناخت مي‌پردازيم كه چند نمونه از آنها در زير آورده مي‌شود:

1.  آيا زندگي شخصي و كوشش علمي كارگزار شناخت (يا دانشمند) زير نفوذ و تأثير گروه اجتماعي خويش است؟ اگر آري تا چه اندازه؟  [تأثير نهادهاي علمي بر دانشمند]

2.بنيان‌هاي فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و تاريخي شناختِ انسان از جهان كدام‌اند؟

3. سهمِ عامل‌هايي همچون سود شخصي و طبقاتي، دلبستگي فردي و گروهي، ارزش‌هاي قومي و ... در شناختِ ادعايي كارگزار شناخت تا چه اندازه است؟

4.  تا كجا نهادهاي سياسي و ديوان‌سالار، بنگاه‌هاي اقتصادي و حرفه‌اي در كار دانشمندان مداخله و كوشش و پژوهش علمي‌شان را كنترل مي‌كنند؟

5. فن‌آوري اطلاعات (و پيدايش جامعه‌ي اطلاعاتي) چه اثري بر روي نهادهاي اجتماعيِ شناخت، به ويژه علم، دارد؟ تمايز ميان شناخت و اطلاعات در رسانه‌هاي جمعي الكترونيكي، به طور خاص اينترنت، از نظر درستي، اعتبار، اصالت و حقوق پديدآورندگان چگونه ممكن است؟

........

......

هدف اين درس يادگيري ماهيتِ شناخت است از آن رو كه شناخت پديده‌اي اجتماعي است و به طور جمعي ساخته و يا پذيرفته مي‌شود. در جامعه‌هاي امروزي آنچه فرد مي‌داند، كمابيش آن چيزي است كه توسط نهادهاي علمي به وجود آمده و فراهم شده است.

به زعم برخي جامعه‌شناسان، هدف چنين درسي تعينِ ماهيتِ شناخت و سپس بررسي آن با شناختِ اجتماعي يا شناخت روزمره‌ي پذيرفته شده يا ساخته شده‌ي ما است. به باور آنان، "شناخت به طور نهادين پديد آمده" و "آنچه مي‌دانيم" كمابيش در هر جامعه‌اي هم‌معنا هستند. يعني ما، چونان يك جامعه، واقعيت را مي‌سازيم، تعبيرش مي‌كنيم و به آن مي‌نگريم. با اين همه، برخي ديگر بر اين باور اند كه صورت‌هايي از شناخت يا دانايي هستند كه نابسته به كردوكار انسان اند. براي پي بردن به اصل مطلب لازم است بررسي كنيم شناخت از چه چيز(هايي) تشكيل شده است: داده‌ها، ايده‌ها، عقيده‌ها، باورها، ادراك‌ها، عاطفه‌ها و ...؟  و هر كدام از اينها چه رابطه و يا نسبتي با محيط، به ويژه ساختار اجتماعي، دارند؟ از اين رو نيازمند آن ايم كه اثر ايده‌ها بر محيط و عكسِ آن را تعيين كنيم. هم‌چنين بايد پيدايشِ اجتماعي واقعيت و بافتاري اجتماعي كه واقعيت در آن تعريف مي‌شوند را بررسي كنيم. و.... 

بخش‌هاي اصلي درس‌گفتارهاي كلاس عبارت‌اند از:

1.  تعينِ اجتماعي شناخت (علم، فلسفه و ...):

•راه‌ها و شيوه‌هاي كه از طريق آنها نهادهاي اجتماعي بر انديشه‌ها، باورها، و زندگي مردم، به ويژه كارگزارانِ شناخت اثر مي‌گذارند.

•ارتباط ميان ساختار اجتماعي (و طبقاتي جامعه) با آگاهي فردي و جمعي

2. ساخت اجتماعي واقعيت:

•واقعيت اجتماعي ساخته مي‌شود. 

•شناخت نهادهاي اجتماعي كنوني را دگرگون مي‌سازد يا به ساخت نهادهاي جديد مي‌انجامد (يا دست‌كم به شكل‌گيري‌شان كمك مي‌كند).

• شناخت نهاد اجتماعي خود را شكل مي‌دهد: نهادهاي آموزشي، پژوهشي و .... 

3. هم‌كنشي نهادها و ساختارهاي اجتماعي كهنه و نو با شناخت

4. زبان و نسبت آن با جامعه (زبان‌شناسي اجتماعي، تحليل گفتمان و ...) در بررسي شناخت

سنت‌هاي جامعه‌شناختي مهم در اين قلمرو عبارت اند از:

(1) هگلي-ماركسي: تحليل ماركس‌گروانه از ايده‌ئولوژي ناظر بر ارتباط شناخت با وضعيت اجتماعي طبقه 

(2) پديدارشناختي: بررسي ساختار شناختِ بر بنيادِ داده‌ي حسي و ساخت اجتماعي واقعيت در موقعيت هرروزي؛ 

(3) قوم-روش‌شناسي [=روش‌شناسيِ قوم‌نگر]: ناظر به استدلال (يا برهان‌آوري) عملي در گروه‌هاي قومي و خرده‌فرهنگ‌ها؛ 

(4) تئوري(هاي) فمينيستي: توجه به ساختار و عملكردهايي كه به بيرون گذاشتن دستگاه‌مندانه‌ي هم‌كاري و هم‌ياري زنانِ در شناخت، به طور كلي كنار گذاشتن سهم آنها، انجاميده است.  

(5) تحليلِ گفتمانِ انتقادي از ساختار زبان در نسبت با عملكردِ قدرت؛

(6) شناخت جامعه‌ي اطلاعاتي و دگرگوني ساختار جهان به واسطه‌ي جهاني‌سازي.

چگونگي ارزيابي و تكليف‌هاي دانشجويان:

(آ) دانشجويان بايد پيرامون موضوع‌هاي پيشنهادي زير گزارشي ارائه كنند. زمان تعيين عنوان‌ها تا پايان جلسه‌ي سوم خواهد بود.

-      چطور باورها، نگرش‌ها، ارزش‌ها و شناخت شما از پديده‌اي مثل، جنسيت، دين، فقر، اعتياد و ... همچون بخشي از آگاهي شما شده‌اند؟ خاستگاه‌ها و سرآغازهاي اجتماعي آنها چه هستند؟

-      چه انديشه‌ها يا باورها يا كاروكوشش‌هايي ما را از ديگر مردمان (يا ملت‌ها) متمايز مي‌سازد و به چه جنبه‌اي از زندگي اجتماعي‌مان باز مي‌گردد؟

-       به آگهي‌هاي روزنامه‌ها و كليپ‌هاي ويدئويي تجاري در تلويزيون توجه كنيد. چه پيش‌فرض‌ها، مخاطب‌هاي احتمالي، استلزمات و ... در آنها مي‌يابيد؟ چه تصويري از واقعيت در آنها و از طريق آنها ساخته مي‌شود؟  

(ب) مقاله‌اي مبتني بر گزارش ارائه شده بنويسند كه در آن به نقدها و پرسش‌هاي مطرح شده (به هنگام گزارش آن در همايش‌) پاسخ مناسب داده باشند. حجم مقاله حدود 4000 تا 5000 واژه باشد.

(پ) يك فصل از كتاب كوش (Kusch) انتخاب و ترجمه مي‌كنند. دانشجويان براي هماهنگي با استاد در انتخاب فصل مورد نظرشان تا جلسه‌ي سوم فرصت دارند. نقد و بررسي ترجمه‌ها در جلسه‌ي هفدهم انجام خواهد شد. (مشاركت فعال دانشجويان در اين جلسه اهميت دارد.)    

(ث) دو آزمون‌ به شكل ارائه‌ي يك بحث كوتاه درباره‌ي موضوع‌هايي مرتبط با جامعه‌شناسي گروه‌هاي تخصصي (كه درگير و در ارتباط با نوعي دانايي هستند)، مثل ورزش، دين، هنر و ... در جلسه‌ي ششم و دوازدهم برگزار خواهد شد. آزمون به شكل نگارش يك متن حدود 700 تا 1200 واژه در زمان مشخص، حدود 2 ساعت، انجام خواهد شد.

توجه: براي موفقيت بيشتر در آموختن و يادگيري روش‌هاي بررسي در اين درس بهتر است كه اصل متن‌هاي معرفي شده، به ويژه متن‌هاي لوكاچ، مانهايم، ميلز و برگر، را در آغاز (چند بار) به دقت بخوانيد. 

محتواي درس‌گفتار(ها):

جلسه‌ي يكم: طرح بحث، سرآغازها و گزارش كلي

شناخت مورد نظر جامعه‌شناسي كدام است؟ با توجه به اين درس چه تمايز پايه‌اي ميان تعينِ اجتماعيِ شناخت و ساختِ اجتماعيِ واقعيت وجود دارد و چه رويكردهايي در اين باره اهميت دارند؟ چه فرقي ميان جامعه‌شناسي شناخت، جامعه‌شناسي علم [جامعه‌شناسي شناخت علمي] و جامعه‌شناسي فلسفه [جامعه‌شناسي شناخت فلسفي] وجود دارد؟

منبع:

گلوور، ديويد و ديگران، جامعه‌شناسي معرفت و علم، فصل يكم (نگارش محمد توكل).

هگل، "خدايگاه و بنده" در پديدارشناسي روح

ماركس، دست‌نوشته‌هاي اقتصادي و فلسفيِ 1844؛ بخش كار بيگانه شده ص 144-125.

ماركس، انگلس، ايدئولوژي آلماني، فشرده‌ي فصل‌هاي اول تا سوم.

ماركس، انگلس، درآمدي بر اقتصاد سياسي، بخش "مقدمه".

توجه: در اين جلسه، نخست مروري كوتاه بر تعريف‌هاي پايه، اشاره به سرآغاز و بنيان‌ها مي‌شود. سپس گزارشي فشرده از درس‌گفتارها و توافق و هماهنگي براي برگزاري همايش نيز انجام مي‌شود.

جلسه‌ي دوم: شناخت و قدرت (تحليلِ ماركس‌گروانه از آگاهي)؛

منبع:

لوكاچ، گئورگ، تاريخ و آگاهي طبقاتي، بخش‌هاي "آگاهي طبقاتي" و "شيءوارگي و آگاهيِ پرولتاريا"؛ ص 405-153. اصل اين نوشته (البته ترجمه‌ي انگليسي آن) را در نشاني اينترنتي زير مي‌توانيد بيابيد.

Lukacs, G., History & Class Consciousness

http://www.marxists.org/archive/lukacs/works/history/index.htm

بوكس، دسته‌نوشته‌هاي زندانِ گرامشي، اصل اين نوشته در نشاني اينترنتي زير يافته مي‌شود.

Bocks, Gramsci's Notebooks

http://www.marxists.org/archive/gramsci/prison_notebooks/index.htm

جلسه‌ي سوم: بررسي فشرده‌اي از آراء اميل دوركِم و ماكس وبر  

منبع:

دوركيم، اميل، صورت ابتدايي حيات ديني، بخش مقدمه ص 30-1 و فشرده‌اي از كل كتاب،

دوركيم، اميل، قواعد روش جامعه‌شناسي، مقدمه و فصل يكم، فشرده‌اي از ص 70-1.  

وبر، ماكس، اخلاق پروتستاني و روح سرمايه‌داري بخش "مقدمه"، 

وبر، ماكس، روش‌شناسي علوم اجتماعي، فشرده‌ي مقاله‌ي اول و دوم. 

Weber, M., Definition of Sociology

http://www.marxists.org/reference/subject/philosophy/works/ge/weber.htm

جلسه‌ي چهارم: گزارشي كوتاه از انديشه‌هاي كارل مانهايم

منبع:

مانهايم، كارل، ايدئولوژي و يوتوپيا، گزيده‌اي از كل كتاب.

Manheim, K., The Social Function of Philosophy

http://www.marxists.org/reference/archive/horkheimer/1939/social-function.htm

جلسه‌ي پنجم: دبستان ادينبورا و بث

منبع:

مرتن، ر. "علم و ساختار اجتماعي‌ دموكراتيك".

David Bloor, "The Sociology of Knowledge", (excerpt)

Garry Barnes, David Bloor and John Henry, Scientific Knowledge: A Sociological Analysis, (excerpt)

زيباكلام، سعيد ، معرفت‌شناسي اجتماعي: طرح و نقد مكتب ادينبورا، فشرده‌اي از كتاب.

نكته: كالينز، پينج، شاپين و پيكرينگ كوشيده‌اند تا اين دو دبستان انديشندگي را به يكديگر نزديك سازند و در هم آميزند، با اين حال، ناهمخواني عمده ميان اين دو همچنان بر سر پرسش از ايده‌باوري روش‌شناسانه است. براي نمونه به كالينز (1985) يا بلور (1996) نگاه كنيد.

جلسه‌ي ششم: آزمون يكم

جلسه‌ي هفتم: الگوي شبكه-عامل

موضوع يكم: تئوري شبكه-عامل

منبع:

Bruno Latour, Reassembling the Social: An Introduction to Actor-Network-Theory,   (Introduction)

موضوع دوم: مناظره‌ي لاتور و بلور

منبع:

John Zammito, "A Nice Derangement of Epistemes: Post-Positivism" in the study of science from Quine to Latour, (excerpt)

پيروان اين ديدگاه عبارت هستند از: لاتور، كالن، لاو و تا اندازه‌اي پيكرينگ و مك‌كنزي.

ناقدان اين ديدگاه نيز كساني چون كالينز، كوش، هاراوي، نينيلوتو، شافر و شاپين هستند.

جلسه‌ي هشتم: شناخت و قدرت: رويكردهاي نو (1) - ديوان‌سالاري و جهاني‌سازي

موضوع يكم: گيدنز، آنتوني، دولت-ملت؛  

موضع دوم: گيدنز، آنتوني، اطلاعات و كنترل،

منبع: (در كلاس معرفي مي‌شود)

جلسه‌ي نهم: شناخت و قدرت: رويكردهاي نو (2) – پسامدرن

منبع: (در كلاس چند منبع ديگر نيز معرفي مي‌شود)

Foucault, "Two Letters",

Foucault, "The Power and Knowledge",

Foucault, "dispersion of power and surveillance",   

جلسه‌ي دهم: فمينيسم (نقدهاي چشم‌اندازگرايي و ايستگاه‌گرايي)

منبع:

Sara Harding, The Feminist Standpoint Theory Reader: Intellectual and Political Controversies, (excerpt)

 Dorothy E. Smith, The Conceptual Practices of Power: A Feminist Sociology of Knowledge, (excerpt)

Collins, "Gender, Black Feminism, and Black Political Economy".

Judith Lorber, "The Social Construction of Gender".

جلسه‌ي يازدهم: تحليل انتقادي گفتمان با تمركز بر زبان

منبع:

اورول، جورج، 1984، (گزيده‌اي از كل كتاب)

فركلاف، نورمن، تحليل انتقاديِ گفتمان، بخش سوم ص 252-166.

ون‌دايك، تئون اِي. مطالعاتي در تحليل گفتمان، فصل دوم ص 150-77 و فصل ششم ص 323-281.

Lutz, William, Double Speak, (excerpt)

Pörksen, Uwe, Plastic Words: the tyranny of a modular language, (excerpt)

جلسه‌ي دوازدهم: آزمون دوم

جلسه‌ي سيزدهم: سنت پديدارشناختي

منبع:

برگر، لوكمان، ساخت اجتماعي واقعيت، (بخش بنيان‌هاي/ مبناهاي شناخت در زندگي هرروزه و بخش مشروعيت)، فشرده‌ي كل كتاب.

آشتياني، منوچهر، ماكس شِلر، گزيده‌اي از كتاب. 

جلسه‌ي چهاردهم: قوم-روش‌شناسي [روش‌شناسيِ قوم‌نگر]

موضوع يكم: جامعه‌شناسي شناخت علمي و روش‌شناسيِ قوم‌نگر

منبع:

David Bloor, 'Left and Right Wittgensteinians', in Pickering (ed.), Science as Practice and Culture.

Michael Lynch, 'From the "Will to Theory" to the Discursive Collage: A Reply to Bloor's 'Left and Right Wittgensteinians', in Pickering (ed.), Science as Practice and Culture.

موضوع دوم: تأملي‌گري reflexivity

منبع:

Collins and Yearley, 'Epistemological Chicken', in Pickering (ed.) Science as Practice and Culture.

Steve Woolgar, 'A Reply to Collins and Yearley', in Pickering (ed.) Science as Practice and Culture.

Trevor Pinch and Trevor Pinch, 'Reservations about Reflexivity and New Literary Forms or Why Let the Devil have all the Good Times' in Woolgar (ed.) Knowledge and Reflexivity

جلسه‌ي پانزدهم: جامعه‌شناسي شناختي

منبع:

Stephen, P. Turner and Mark W. Risjold (eds), Philosophy of Anthropology and Sociology, (excerpt)

Dimaggio, "Culture and Cognition",

Hollan et at, "Distributed Cognition",

Karen Cerulo, "Cognitive Sociology", in: George Ritzer (ed), Encyclopedia of Social Theory,

جلسه‌ي شانزدهم: فن‌آوري اطلاعات (درآمدي به فهم جامعه‌ي شبكه‌اي و اطلاعاتي)

موضوع يكم: جامعه‌ي اطلاعاتي و پيش‌درآمدهاي فن‌آوري رقمي [تكنولوژي ديجيتال] چيست؟

منبع:

Nicholas Negroponte, "Being Digital",

 URI: <" http://archives.obs-us.com/obs/english/books/nn/bdcont.htm">, 1996.  

موضوع دوم : استلزام‌هاي تصورهاي ما از شناخت، ايده، اطلاع و بوده [امر واقع] و مسئله‌هاي مرتبط با آنها چيست؟

منبع:

Theodore Roszak, "Ideas and Data",  

URI: <" http://www.shkaminski.com/Classes/MNGT5590/Roszak.htm">,1986.

موضوع سوم: هوش مصنوعي و يا سامانه‌ي هوشمند چيست؟ ذهن و الگوسازي آن به چه معناست؟

منبع:

Graham Button, Jeff Coulter, John R. E. Lee, and Wes Sharrock, "Can a Machine Think?". 

جلسه‌ي شانزدهم: جامعه شبكه‌اي

منبع:

مانوئل كاستلز، عصر اطلاعات ج1: ظهور جامعه‌ي شبكه‌اي، بخش "مقدمه" ص 58-27 ، گزيده‌اي از "فصل‌هاي 7-1" و بخش "نتيجه" ص 553-543. 

مانوئل كاستلز، عصر اطلاعات ج2: قدرت هويت، گزيده‌اي از فصل‌ها.

مانوئل كاستلز، عصر اطلاعات ج3: پايان هزاره، بخش "نتيجه" ص 445-417.

جلسه‌ي هفدهم: نقد و بررسي ترجمه‌ها

جلسه‌ي پاياني: همايش دانشجويي

چگونگي اين همايش پس از هماهنگي با دانشجويان از طريق سايت دانشكده با اطلاع همگان خواهد رسيد.

فهرست منبع‌هاي كلاس:

آشتياني، منوچهر، درآمدي به جامعه‌شناسي معرفت (شناخت‌ها)، تهران، نشر قطره، 1385؛

برگر، پيتر، و لاكمن، توماس، ساخت اجتماعي واقعيت، ترجمة فريبرز مجيدي، تهران، انتشارات علمي و فرهنگي، 1375؛

دوركيم، اميل، صورت ابتدايي حيات ديني، ترجمه‌ي باقر پرهام، تهران، نشر مركز، 1380؛

دوركيم، اميل، قواعد روش جامعه‌شناسي، ترجمه‌ي محمد كاردان، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1376؛  

زيباكلام، سعيد، معرفت‌شناسي اجتماعي: طرح و نقد مكتب ادينبورا، تهران، سمت، 1384؛

فركلاف، نورمن، تحليلِ انتقاديِ گفتمان، ترجمه‌ي شعبان علي‌پور و ديگران، تهران، دفتر مطالعات و توسعه‌ي رسانه‌ها، 1379؛ 

گلوور، ديويد و ديگران، جامعه‌شناسي معرفت و علم، ترجمه‌ي شاپور بهيان و همكاران، تهران، انتشارات سمت، 1383؛

لوكاچ، گئورگ، تاريخ و آگاهي طبقاتي، ترجمة محمد جعفر پوينده، تهران، انتشارات نسل قلم، 1377؛

ماركس، دست‌نوشته‌هاي اقتصادي و فلسفيِ 1844، ترجمه‌ي حسن مرتضوي، تهران، نشر آگه، 1382؛

ماركس، انگلس، لودويگ فوئرباخ و ايدئولوژي آلماني، ترجمه‌ي پرويز بابايي، تهران، نشر چشمه، 1376؛

مانوئل كاستلز، عصر اصلاعات 3ج، ترجمه‌ي احد عليقليان و ديگران (ويراستار ارشد علي پايا)، تهران، نشر طرح نو، 1380.

مانهايم، كارل، ايدئولوژي و يوتوپيا، ترجمه‌ي فريبرز مجيدي،تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1365؛ 

مرتن، ر. "علم و ساختار اجتماعي‌ دموكراتيك"، ترجمه هومن پناهنده، دفتر دانش، سال اول، شماره4، 1371.

وبر، ماكس، اخلاق پروتستاني و روح سرمايه‌داري، ترجمه‌ي پريسا كاشاني و عبدالكريم رشيديان، تهران،  انتشارات علمي و فرهنگي، 1377؛

وبر، ماكس، روش‌شناسي علوم اجتماعي، ترجمه‌ي ايرج قانوني، تهران، نشر مركز، 1381؛

ون‌دايك، تئون اِي. مطالعاتي در تحليل گفتمان، تهران، مركز مطالعات و تحقيقات رسانه‌ها، 1382؛

هگل، خدايگاه و بنده [: پديدارشناسي روح] ، ترجمه‌ي حميد عنايت، تهران، انتشارات خوارزمي، 1353؛

هميلتون، پيتر، شناخت و ساختار اجتماعي: درآمدي به مباحث جامعه‌شناسي شناخت، ترجمه‌ي شمس‌آوري، تهران، نشر مركز، 1380؛

براي مطالعه‌ي بيشتر

منبع‌ها و مأخذهاي فارسي:

آشتياني، منوچهر، جامعه‌شناسي شناخت: مقدمات و كليات، تهران، نشر قطره، 1383؛

آشتياني، منوچهر، درآمدي به جامعه‌شناسي معرفت (شناخت‌ها)، تهران، نشر قطره، 1385؛

آشتياني، منوچهر، ماكس وبر: جامعه‌شناسي شناخت، تهران، نشر قطره، 1383؛

آشتياني، منوچهر، ماكس شِلر: جامعه‌شناسي شناخت، تهران، نشر قطره، 1383؛

آشتياني، منوچهر، كارل ماركس: جامعه‌شناسي شناخت، تهران، نشر قطره، 1386؛

آشتياني، منوچهر، كارل مانهايم: جامعه‌شناسي شناخت، تهران، نشر قطره، 1384.

بنتون، تد، و كرايب، يان، فلسفه علوم اجتماعي: بنيادهاي تفكر اجتماعي، ترجمه‌ي شنهاز مسمي‌پرست، تهران، نشر آگه، 1384؛

توكل، م. جامعه‌شناسي علم، تهران، نشر حديث، 1370.

توكل، م. "علم و تبيين اجتماعي"، در فصلنامه سياست علمي و پژوهشي، شماره 3 سال اول. 1370.

دارندرف، رالف،  انسان اجتماعي، ترجمه‌ي غلامرضا خديوي، تهران، نشر آگه، 1383؛ 

كالينيكوس، الكس، درآمدي تاريخي بر نظريه اجتماعي، ترجمه‌ي اكبر معصوم‌بيگي، تهران، نشرآگه، 1383؛

كرايب، يان، نظرية اجتماعي مدرن: از پارسونز تا هابرماس، ترجمة عباس مخبر، تهران، نشر آگه، 1378؛

كرايب، يان، نظرية اجتماعي كلاسيك، ترجمه‌ي شهناز مسمي‌پرست، تهران، نشر آگه، 1384؛

قانعي‌راد، م. جامعه‌ شناسي رشد و افول علم در ايران، تهران، نشر مدينه، 1379.

لوكاچ، گئورگ، در دفاع از تاريخ و آگاهي طبقاتي، ترجمه‌ي حسن مرتضوي، تهران، نشر آگه، 1383؛

محسني، منوچهر، مباني جامعه‌شناسي علم: جامعه، علم و تكنولوژي، تهران، انتشارات طهوري، 1386؛

مولكي، مايكل، علم و جامعه‌شناسي معرفت، ترجمه‌ي حسين كچويان، تهران، نشر ني، 1376؛ 

وبر، ماكس، روش‌شناسي علوم اجتماعي، ترجمه‌ي ايرج قانوني، تهران، نشر مركز، 1381؛

وينچ، پيتر، ايدة علم اجتماعي، ترجمة گروه سمت، تهران، انتشارات سمت، 1372؛

هميلتون، پيتر، فهم جامعه‌ مدرن 1 – روشن‌گري و تكوين علم اجتماعي، ترجمه‌ي محمد نبوي، تهران، نشر آگه، 1386؛

 

More Resources

Historical Background & Classics:

·  Bershady, Ronald, Ideology and Social Knowledge, New York: John Wiley, 1973.  

·  Curtis, James and J. Petras, The Sociology of Knowledge.  Springfield: Praeger Publishing, 1973. 

·  Garfinkel, H. Studies in Ethnomethodology, Prentice Hall, Englewood, Cliffs, NJ. 1967.

·  Gurvitch, Georges, The Social Frameworks of Knowledge. New York: Harper and Row, 1966.

· Holzner, B. and John Marx, Knowledge Application: The Knowledge System in Society, New York: Harper and Row, 1979.

· Livingston, E. Making sense of Ethnomethodology, Routledge & Kegan Paul, London, 1987.

·McCarthy, E. Doyle, Knowledge as Culture: The Sociology of Knowledge. New York: Routledge, 1996.

·  Merton, Robert, Social Theory and Social Structure, New York: Free Press, 1968.   

· Reynolds, Larry T. The Sociology of Sociology, New York: David McKay Co. 1970.   

· Sharrock, W. and Anderson, B. The Ethnomethodologists, Ellis Horwood, Chichester/Tavistock, London. 1986.

· Stark, Werner, The Sociology of Knowledge, London: Routledge and Kegan Paul, 1973.

· Whorf, Benjamin, Language, Thought and Reality, Mass: MIT Press, 1956.

Complementary Essays:

· Albert, Edward, "Illness and Deviance: The Response of the Press to AIDS," In Feldman and Johnson, The Social Dimensions of AIDS

· Barnes, "Transcending the Discourse of Social Influences",

· Berger and Kellner, "Marriage and the Construction of Reality".

· Bourdieu, "For a Sociology of Sociologists",

· Foucault, "History of System of Thought",

· Halbwachs, "Localization of Memories",

· Halbwachs, "Reconstructions of the Past",

· Henley, Hamilton, Thorne," Womenspeak and Menspeak".

·  Hollan et al, "Distributed Cognition",

· Hubbard, "the Social Construction of Sexuality".

· Law, "Notes on the Theory of the Actor-Network: Ordering, Strategy and Heterogeneity",

· Lizaro, "Cognitive origins of Bourdieu's Habitus",

· Merton, "Insiders and Outsiders",  

· Schwartz, "Polarity and Knowledge",

·  Zimbardo and Rosenhan, ""Trust and Cabbies", in J. Henslin and M. Biggs, Down to Earth Sociology.

· J. Henslin and M. Biggs, "The Sociology of the Vaginal Examination", in: Down to Earth Sociology.

·  "The Survivors of the F-227," in: J. Henslin and M. Biggs, Down to Earth Sociology.

·  "On Being Sane in Insane Places", in: J. Henslin and M. Biggs, Down to Earth Sociology.

New Studies:

· Collins, R. The Sociology of Philosophies: A Global Theory of Intellectual Change, Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1998.

· Errs, H. D., Epistemic Cultures: Towards a new sociology of Knowledge, Cambridge university of Belfield. Germany, 2000.

· Fuller, S. Science, Milton Keynes, Open University Press, 1997.

· Fuller, S. The Intellectual, Cambridge, Icon books, 2005.

· Goldman, Alvin I.  Knowledge in a Social World, Oxford: Oxford University Press, 1999.

· Golinski, J. Making Natural Knowledge: Constructivism and the History of Science. University of Chicago Press, 2005.   

·  Kusch, M. The Sociology of Philosophical Knowledge, Dordrecht: Kluwer Academic Publishers, 2000.

  •  Latour, B. Reassembling the Social: An Introduction to Actor-Network-Theory, Oxford: Oxford University Press, 2005. 

·Turnbull, D. Masons, Tricksters and Cartographers: Comparative Studies in the Sociology of Scientific and Indigenous Knowledge, Taylor and Francis. 2000. 

· Turner, S. Liberal Democracy 3.0, London: Sage, 2003.

· Zammito. John H.  A Nice Derangement of Epistemes: Post-positivism in the Study of Science from Quine to Latour. University of Chicago Press, 2004.  

Internet sites:

I. جامعه‌شناسي ايران

http://sociology.mihanblog.com 

(http://www.sociologyofiran.com or http://sociology.myblog.ir)

II.  Sociology of Knowledge by Martin Ryder

http://carbon.cudenver.edu/~mryder/itc_data/soc_knowledge.html

III. SOCIOLOGY OF KNOWLEDGE

http://www.trinity.edu/~mkearl/knowledg.html

IV.  Social Construction of Reality by Brad Cox

http://virtualschool.edu/mon/SocialConstruction/

V.  PHILWEB (Sec: THEORY OF KNOWLEDGE)

http://www.phillwebb.net/Topics/Knowledge/KnowledgeTheory.htm

VI. Ideological Evolution (See: V - Articles by Other Author) by Harry Hillman Chartrand

http://members.shaw.ca/competitivenessofnations/

VII. The Digital Dilemma: Intellectual Property in information age 

http://books.nap.edu/html/digital_dilemma/

VIII. Marx/Engels Library

http://www.marxists.org/archive/ or

http://marxists.anu.edu.au/archive/marx/txtindex.htm

IX.   SocioSite

http://www.sociosite.net/

X. The ScioWeb

http://www.socioweb.com/