فلسفه علم

کتاب "ساختار نظریه های علمی در علوم طبیعی و علوم اجتماعی " تالیف آقای هادی صمدی از طرف پژوهشگاه حوزه و دانشگاه منتشر شد.ناظر این طرح دکتر علی پایا بوده است.مولف در پیشگفتار می نویسد: استاد ارجمند آقای دکتر پایا پیش نویس حاضر را در دو نوبت بازخوانی و نکته های ارزشمندی را گوشزد کرده اند.تقریبا همه موارد پیشنهادی در متن اعمال شده و برخی از آنها با عنوان " پایا 1388" به شکل نقل قول مستقیم در منتن گنجانده شده است.

در قسمتی دیگر از پیشگفتار می خوانیم: هدف اصلی علم دستیابی به روایت های هرچه صادق تر از واقعیت است که این روایت ها در قالب نظریه های علمی ارائه می شوند.فردریک ساپی می گوید: فقط کمی غلو کرده ایم اگر بگوییم فلسفه علم کمی بیش از تحلیل نظریه ها و نقش آنها در فعالیت علمی است.

مشخص کردن چیستی نظریه های علمی از چند نظر برای فیلسوفان علم با اهمیت بوده است;نخست آنکه نظریه های علمی محصول اصلی فعالیت دانشمندان است دوم آنکه تعیین اینکه نظریه علمی چیست و چه ویژگی ها و ساختاری دارد می تواند به عنوان ملاکی برای تمییز نظریه های علمی از غیر علمی در نظر گرفته شود.سوم آنکه عمده مباحث مطرح در فلسفه علم به نحوی مستقیم یا غیر مستقیم با نظریه های علمی ارتباط پیدا می کنند و بنابر این تلقی فیلسوف علم از چیستی آن بر دیدگاه او در دیگر مباحث مطرح در فلسفه علم سایه می افکند.

در مرور فهرست کتاب موارد زیر را می بینیم:

پیشگفتار

فصل اول: دیدگاه سنتی ( نحوی ) در باب ساختار نظریه های علمی

1-    مقدمه

2-    نظریه ها و قوانین

3-    دیدگاه سنتی در باب ساختار نظریه های علمی

4-    واقع گرایی در مقابل ضد واقع گرایی

5-    نقدهایی بر دیدگاه سنتی

 فصل دوم:دیدگاه معناشناختی ( مدلی ) در باب ساختار نظریه های علمی

1-     مقدمه

2-     تفاوت رویکرد معناشناختی و رویکرد سنتی

3-     مدل ها در رویکرد معناشناختی

4-     رویکرد حات-فضا در مقابل رویکرد ساختاری

5-     واقع گرایی و ضد واقع گرایی

6-     نقدهایی بر دیدگاه معنایی

7-     خلاصه بحث و نتیجه گیری

فصل سوم:دیدگاه های تلفیقی در باب ساختار نظریه های علمی

1-     مقدمه

2-     تعامل زبان و مدل ها در علم : هندرای و سایلوس

3-     فراریاضیات و نقش زبان در صورت بندی مدل ها: کراوزه و بیوئینو

4-     وجود عناصر زبانی و غیر زبانی در مدل ها: رومن فریگ

5-     تعبیری واقع گرایانه از مدل ها: آنجان چاکراوارتی

6-     صیرورت در نظریه ها

7-     یک تصویر تعمیم یافته بر پایه مدل از نظریه های علمی : رانالدگی یر

8-     دیدگاه تلفیقی و عقلانیت انتقادی

فصل چهارم: فلسفه آزمایش علمی

1-     مقدمه

2-     عمل و تولید و پیامدهای فلسفی آنها

3-     رابطه میان علم ( آزمایشی ) و فناوری

4-     رابطه نظریه و آزمایش

5-     معرفت شناسی آزمایشی فرانکلین و هکینگ

6-     پیتر گالیسون : چگونه آزمایش ها به اتمام می رسند؟

7-     کالینز : دوری بودن آزمایش

8-     پیکرینگ : فرصت طلبی همگانی و منابع منعطف

9-     پاسخ های نقادانه به پیکرینگ

10- پیکرینگ  و رقص عامل

11- هکینگ : برساختن اجتماعی چه چیزی؟

12- ظهور آزمایش گرایی

13- فلسفه آزمایش علمی از منظر عقلانیت انتقادی

فصل پنجم: علوم اجتماعی و علوم طبیعی : شباهت ها و تفاوت ها

 مقدمه

منابع و ماخذ

نمایه